Het gezondste gebouw van Nederland
In opdracht van Nice Developers & Era Contour ontwerpt Mei architects and planners ‘SAWA’.
SAWA is een uniek en circulair houten woongebouw van 50 meter hoog, waarmee waarde wordt toegevoegd aan de buurt en de stad in de meest brede zin. Deze “shared values” hebben betrekking op CO2-reductie, het versterken van de biodiversiteit en het maken van een circulair gebouw met betaalbare woningen voor een inclusieve community.
Project info
Status
Completed in July 2025
Opdrachtgevers
Nice Developers, ERA Contour
Programma
50 middenhuur woningen, 20 vrije sector huurwoningen, 39 koopwoningen
Horeca en maatschappelijke voorzieningen in de plint
Grootte
12.000 m2 BVO
Revolutionair concept
Exceptioneel aan SAWA is dat het gebouw volledig in CLT (cross laminated timber) wordt gebouwd waarbij het gebruik van beton tot een minimum is beperkt. SAWA is daarmee het eerste volledig hoge houten woongebouw in Rotterdam is. Het gebouw is onderscheidend in zijn verschijningsvorm door de royale groene terrassen, waarmee wordt gerefereerd naar de geschiedenis van de locatie en tegelijkertijd de biodiversiteit in de wijk wordt versterkt.
De overtuiging en daadkracht van zowel opdrachtgever als architect om een revolutionair concept als SAWA niet alleen te ontwerpen, maar ook te realiseren wordt gevoed door de ambitie om enerzijds bij te dragen aan het reduceren van CO2 uitstoot en het behalen van (inter)nationale klimaatdoelen en anderzijds om tegelijkertijd betaalbare woningen te creëren.
“SAWA, ook wel het ‘ gezondste gebouw van Nederland ’ genoemd, is daarmee een voorbeeldproject voor nieuwe generaties, een belangrijke stap in de duurzaamheidsdoelstellingen en aantoonbaar bewijs dat het anders kan.”
Lloydkwartier
Het Lloydkwartier heeft een rijk maritiem verleden dat teruggaat tot circa 1900. De Lloydpier dankt zijn naam aan rederij Rotterdamsche Lloyd, die op de pier een terminal bouwde, waar vandaan haar passagiersschepen naar het oosten van de wereld vertrokken. Het gebouw SAWA dankt haar naam aan de getrapte vorm met royale groene terrassen, als verwijzing naar Oosterse rijstvelden en als referentie naar de geschiedenis van de plek.
De Lloydpier vormt één van de meest waterrijke wijken van Rotterdam Centrum. De wijk kenmerkt zich door een mix van architectuur: van getransformeerde monumentale pakhuizen, oude havenmonumenten tot unieke nieuwbouw. Door de veelheid aan culturele en culinaire hotspots, de nabijheid van de binnenstad en Het Park, het stoere karakter van de wijk en uitzicht op het water is het Lloydkwartier in de afgelopen 15 jaar uitgegroeid van industrieel havengebied naar geliefde woonwijk.
Shared values
SAWA is ontwikkeld in het hart van de wijk Lloydkwartier. Vanwege deze locatie, de verschillende ontmoetingsplekken die zijn ontworpen en door verbinding te maken met bestaande lokale initiatieven is SAWA van meerwaarde voor de hele wijk. In de plint van het gebouw zijn diverse voorzieningen beschikbaar gesteld aan de bewoners. Het dek dient als groene verbinder tussen gebouw en omliggend groen (zoals de buurttuin) zal van toegevoegde waarde zijn voor zowel de bewoners als de omwonende.
De woningen zijn ontsloten middels een galerij. Ondanks dat de galerij door o.a. makelaars nog altijd als impopulair wordt bestempeld, is Mei een groot voorstander en is er bewust voor deze ontsluitingsvorm gekozen om het contact tussen de bewoners te stimuleren. Het succes van deze ontwerpkeuze heeft zich reeds in vele andere projecten van Mei, zoals Fenix I, bewezen. Het woongebouw SAWA onderscheidt zich door diverse gedeelde functies, zoals shared mobility, klusmaterieel en een moestuin, waarmee actief een community wordt gecreëerd.
Kernwaarden van SAWA
Het ontwerp van SAWA is gebaseerd op vier belangrijke kernwaarden: CO2 reductie, het versterken van de biodiversiteit, en het maken van een circulair gebouw met betaalbare woningen voor een inclusieve community:
CO2 reductie
In het kader van het Klimaatakkoord van Parijs en Glasgow, de European Green Deal, de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties en de doelstellingen van de gemeente Rotterdam om de CO₂-uitstoot te verminderen, is de hoofddraagconstructie van SAWA grotendeels uitgevoerd in Cross Laminated Timber (CLT) en gelamineerd hout (glulam). De voordelen van bouwen met CLT zijn veelzijdig. Allereerst slaat hout CO₂ op en wordt daarmee de uitstoot verminderd. Daarnaast is het een uitstekend bouwmateriaal omdat het, in vergelijking met beton, lichter is, sneller te verwerken, veiliger, duurzamer en herbruikbaar. Bovenal verhoogt het het wooncomfort.
Het hout is in de woningen en op de galerijen en balkons zoveel mogelijk in het zicht gelaten. Alleen daar waar de beleving van het hout minimaal is (bergingen, toiletten en badkamers) is het afgewerkt met gipsplaat.
De toepassing van hout op deze schaal vereiste intensieve samenwerking met constructeurs, brandveiligheidsadviseurs en internationale houtbouwspecialisten. Innovaties op het gebied van brandveiligheid, akoestiek, trillingen en detaillering zijn geïntegreerd in één samenhangend systeem. De kracht van SAWA ligt niet in één afzonderlijke techniek, maar in de combinatie van oplossingen die samen een nieuwe standaard mogelijk maken.
SAWA laat zien dat hoogstedelijke woningbouw met een aanzienlijk lagere milieubelasting realiseerbaar is — zonder concessies te doen aan veiligheid, comfort of architectonische kwaliteit.
Circulair
SAWA is ontwikkeld volgens het Open Building-principe. De hoofddraagconstructie bestaat uit een open raster van kolommen en balken, zonder dragende binnenwanden. Hierdoor zijn de woningen flexibel indeelbaar en kunnen plattegronden in de toekomst worden aangepast zonder ingrijpende constructieve aanpassingen.
De vloeren zijn opgebouwd uit CLT met daarop een droge ballastlaag, in plaats van een traditionele betonnen druklaag. Dit maakt de vloeropbouw demontabel en vergroot het potentieel voor hergebruik van materialen. De constructieve elementen zijn ontworpen als afzonderlijke componenten die in de toekomst losgekoppeld en gedemonteerd kunnen worden.
Door te bouwen met hout uit duurzaam beheerde productiebossen zijn niet alleen de CO₂-emissies tijdens de bouw verminderd, maar is ook gekozen voor een hernieuwbare grondstof. Voor elke gekapte boom zijn meerdere bomen teruggeplant, waarmee de materiaalkeuze is ingebed in een bredere ketenverantwoordelijkheid.
SAWA is bovendien ontworpen met een minimum aan gebouwinstallaties. Het ventilatiesysteem is CO₂-gestuurd en afgestemd op het daadwerkelijke gebruik. De combinatie van stadsverwarming en PV-panelen op het dak en op afstand draagt bij aan een energiezuinige exploitatie.
Circulariteit in SAWA is geen optelsom van losse maatregelen, maar structureel geïntegreerd in ontwerp en constructie. De open draagstructuur, de demontabele vloeropbouw en de materiaalkeuzes zijn gericht op een lange technische levensduur, functionele flexibiliteit en toekomstig hergebruik van bouwcomponenten.
Biodiversiteit
De verdichting van Nederlandse steden gaat gepaard met verlies van leefgebied voor planten en dieren. Verstening, hittestress en wateroverlast zetten zowel het stedelijk ecosysteem als de leefkwaliteit onder druk. SAWA is ontworpen als een gebouw dat deze ontwikkeling niet versterkt, maar corrigeert.
SAWA is ontworpen als onderdeel van het stedelijk ecosysteem van het Lloydkwartier. In plaats van groen toe te voegen als afwerking, is biodiversiteit integraal opgenomen in architectuur en detaillering. Verspreid over terrassen, balkons en het collectieve dek zijn circa 600 strekkende meter vaste plantenbakken geïntegreerd in het gebouw. De beplanting is zorgvuldig geselecteerd op basis van zonoriëntatie, hoogte en ecologische waarde. Inheemse soorten zorgen voor een jaarrond voedselaanbod en ondersteunen vogels, bijen, vlinders en andere insecten. Aan en in de gevels zijn 140 nestvoorzieningen opgenomen voor onder andere gierzwaluwen, vleermuizen en verschillende vogelsoorten. Het zogenoemde ‘bruine dak’ versterkt de ecologische continuïteit van de locatie en vergroot de kans op spontane vestiging van inheemse vegetatie.
Door deze maatregelen sluit SAWA aan op bestaande groene structuren in de wijk en draagt het bij aan verkoeling, waterbuffering en een gezonder leefklimaat — voor mens én dier.
Inclusief
SAWA omvat 109 appartementen, variërend van circa 50 tot 285 m². Het woonprogramma bestaat uit koopwoningen, vrije sector huur en 50 middenhuurwoningen. Daarmee vormt middenhuur een substantieel onderdeel van het totale programma.
Deze mix is vanaf het begin een expliciet uitgangspunt geweest. In een binnenstedelijke context waar betaalbaarheid onder druk staat, is bewust gekozen voor een evenwichtige verdeling van woningtypen en prijsklassen. Hierdoor biedt SAWA ruimte aan verschillende inkomensgroepen binnen één gebouw.
NICE Developers heeft samen met belegger Focus on Impact de toewijzing van de huurwoningen zelf georganiseerd. Daarbij is bewust voorrang verleend aan mensen met een maatschappelijk beroep en aan doorstromers uit een sociale huurwoning. Van de 50 middenhuurwoningen zijn er 43 toegewezen aan huishoudens die werkzaam zijn in sectoren zoals zorg, onderwijs en veiligheid en/of een sociale huurwoning hebben achtergelaten.
Hiermee draagt SAWA niet alleen bij aan sociale menging binnen het gebouw, maar ook aan doorstroming binnen de Rotterdamse woningmarkt. Sociale inclusiviteit is daarmee niet alleen ruimtelijk en programmatisch verankerd, maar ook concreet doorvertaald in de manier waarop het gebouw in gebruik is genomen.
SAWA laat zien dat hoge stedelijke dichtheid, architectonische kwaliteit en een substantieel aandeel middenhuur samen gerealiseerd kunnen worden binnen een haalbare businesscase.
“Wij bouwen aan de stad met liefde voor de buurt en natuur. Pionieren op een duurzame, natuurvriendelijke en sociale manier. Wij ontwikkelen SAWA vanuit en voor de buurt. SAWA geeft iets terug aan de stad.”
Energieneutraal
SAWA is een installatie-arm gebouw, met een gezond binnenklimaat en mogelijkheden voor aanpassingen in de toekomst. De woningen zijn voorzien van kruisventilatie en temperatuur plus CO2 gestuurde ventilatiekleppen in de gevel.
SAWA is niet alleen het gezondste gebouw van Nederland, het is ook energieneutraal. Door ondermeer PV-panelen op de daken in combinatie met “zon op afstand”, duurzame stadsverwarming en overige duurzame maatregelen, heeft SAWA een EPC van 0 bereikt. Hiermee is SAWA als gebouw energieneutraal, zowel na realisatie als gedurende het bouwproces.
Na oplevering wekt SAWA zelf de energie op die het nodig heeft voor de gemeenschappelijke voorzieningen. De zonnepanelen op het dak voeden o.a. de lift, de verlichting op de galerijen én de elektrische deelauto’s en fietsen.
Maquette door Studio Faber
