Het gezondste gebouw van Nederland
In opdracht van Nice Developers & Era Contour ontwerpt Mei architects and planners ‘SAWA’.
SAWA is een uniek en circulair houten woongebouw van 50 meter hoog, waarmee waarde wordt toegevoegd aan de buurt en de stad in de meest brede zin. Deze “shared values” hebben betrekking op CO2-reductie, het versterken van de biodiversiteit en het maken van een circulair gebouw met betaalbare woningen voor een inclusieve community.
Project info
Status
Voltooid in juli 2025
Opdrachtgevers
Nice Developers, ERA Contour
Programma
50 middenhuur woningen, 20 vrije sector huurwoningen, 39 koopwoningen
Horeca en maatschappelijke voorzieningen in de plint
Grootte
12.000 m2 BVO
Revolutionair concept
Exceptioneel aan SAWA is dat het gebouw volledig in CLT (cross laminated timber) wordt gebouwd waarbij het gebruik van beton tot een minimum is beperkt. SAWA is daarmee het eerste volledig hoge houten woongebouw in Rotterdam is. Het gebouw is onderscheidend in zijn verschijningsvorm door de royale groene terrassen, waarmee wordt gerefereerd naar de geschiedenis van de locatie en tegelijkertijd de biodiversiteit in de wijk wordt versterkt.
De overtuiging en daadkracht van zowel opdrachtgever als architect om een revolutionair concept als SAWA niet alleen te ontwerpen, maar ook te realiseren wordt gevoed door de ambitie om enerzijds bij te dragen aan het reduceren van CO2 uitstoot en het behalen van (inter)nationale klimaatdoelen en anderzijds om tegelijkertijd betaalbare woningen te creëren.
“SAWA, ook wel het ‘ gezondste gebouw van Nederland ’ genoemd, is daarmee een voorbeeldproject voor nieuwe generaties, een belangrijke stap in de duurzaamheidsdoelstellingen en aantoonbaar bewijs dat het anders kan.”
Lloydkwartier
Het Lloydkwartier kent een rijk maritiem verleden dat teruggaat tot het begin van de twintigste eeuw. De Lloydpier ontleent zijn naam aan de Rotterdamsche Lloyd, die hier een terminal bouwde voor passagiersschepen richting Azië en Afrika. De kade vormde decennialang een belangrijk knooppunt voor internationale scheepvaart en handel. De naam SAWA is afgeleid van de getrapte vorm van het gebouw en verwijst naar oosterse rijstvelden, als subtiele knipoog naar deze geschiedenis. Het ontwerp verbindt daarmee verleden en toekomst: de gelaagdheid van de plek wordt vertaald naar een eigentijdse architectuur waarin groen, wonen en stedelijk leven samenkomen.
De Lloydpier is uitgegroeid tot een van de meest waterrijke en karaktervolle gebieden van Rotterdam Centrum. De wijk wordt gekenmerkt door een diversiteit aan architectuur: getransformeerde pakhuizen en havenmonumenten worden afgewisseld met uitgesproken nieuwbouw. Dankzij de ligging aan het water, de nabijheid van het centrum en Het Park, en een groeiend aanbod van culturele en culinaire voorzieningen heeft het Lloydkwartier zich in de afgelopen jaren ontwikkeld van industrieel havengebied tot een geliefde woonwijk. SAWA maakt onderdeel uit van deze transformatie en draagt bij aan de verdere verdichting en vergroening van het gebied.
Shared values
SAWA is ontwikkeld in het hart van de wijk Lloydkwartier. Vanwege deze locatie, de verschillende ontmoetingsplekken die zijn ontworpen en door verbinding te maken met bestaande lokale initiatieven is SAWA van meerwaarde voor de hele wijk. In de plint van het gebouw zijn diverse voorzieningen beschikbaar gesteld aan de bewoners. Het dek dient als groene verbinder tussen gebouw en omliggend groen (zoals de buurttuin) zal van toegevoegde waarde zijn voor zowel de bewoners als de omwonende.
De woningen zijn ontsloten middels een galerij. Ondanks dat de galerij door o.a. makelaars nog altijd als impopulair wordt bestempeld, is Mei een groot voorstander en is er bewust voor deze ontsluitingsvorm gekozen om het contact tussen de bewoners te stimuleren. Het succes van deze ontwerpkeuze heeft zich reeds in vele andere projecten van Mei, zoals Fenix I, bewezen. Het woongebouw SAWA onderscheidt zich door diverse gedeelde functies, zoals shared mobility, klusmaterieel en een moestuin, waarmee actief een community wordt gecreëerd.
Kernwaarden van SAWA
SAWA is ontworpen en gerealiseerd vanuit vier samenhangende kernwaarden, die integraal zijn doorvertaald in architectuur, constructie, installaties en gebruik.
CO2 reductie
SAWA is ontwikkeld vanuit de overtuiging dat de bouwsector fundamenteel moet bijdragen aan het terugdringen van CO2-uitstoot. Niet door marginale optimalisaties, maar door het bouwsysteem zelf te veranderen.
De hoofddraagconstructie van SAWA is grotendeels uitgevoerd in Cross Laminated Timber (CLT) en gelamineerd hout (glulam). Op een hoogte van 50 meter en 15 verdiepingen is deze toepassing van hout uitzonderlijk binnen de Nederlandse woningbouw. Door hout als primair constructiemateriaal toe te passen, wordt een aanzienlijk deel van de CO2 langdurig opgeslagen in het gebouw. Tegelijkertijd is het aandeel beton en staal – traditioneel de grootste bronnen van uitstoot in hoogbouw – sterk gereduceerd.
De toepassing van hout op deze schaal vergde intensieve samenwerking met constructeurs, brandadviseurs en internationale houtbouwspecialisten. Innovaties in brandveiligheid, akoestiek, trillingen en detaillering zijn geïntegreerd in één samenhangend systeem. De kracht van SAWA ligt niet in één afzonderlijke techniek, maar in de combinatie van oplossingen die samen een nieuwe standaard mogelijk maken.
Hout is bovendien lichter dan beton, wat resulteert in minder funderingsbelasting en efficiënter materiaalgebruik. Prefabricage verkortte de bouwtijd en verminderde transportbewegingen op de bouwplaats. SAWA laat zien dat hoogstedelijke woningbouw met een aanzienlijk lagere milieubelasting realiseerbaar is — zonder concessies aan veiligheid, comfort of architectonische kwaliteit.
Circulariteit
SAWA is opgezet volgens het Open Building-principe. De hoofddraagconstructie bestaat uit een open raster van kolommen en balken, zonder dragende binnenwanden. Hierdoor zijn de woningen flexibel indeelbaar en kunnen plattegronden in de toekomst worden aangepast zonder ingrijpende constructieve wijzigingen.
De vloeren zijn opgebouwd uit CLT met daarop een droge ballastlaag in plaats van een traditionele betonnen druklaag. Dit maakt de vloeropbouw demontabel en vergroot de mogelijkheid tot hergebruik van materialen. De constructieve elementen zijn ontworpen als afzonderlijke componenten die losmaakbaar zijn en in de toekomst kunnen worden gedemonteerd.
Door te bouwen met hout uit duurzaam beheerde productiebossen is niet alleen de CO₂-uitstoot tijdens de bouw gereduceerd, maar is ook gekozen voor een hernieuwbare grondstof. Voor elke gekapte boom zijn meerdere bomen teruggeplant, waarmee de materiaalkeuze is ingebed in een bredere ketenverantwoordelijkheid.
SAWA is bovendien installatie-arm ontworpen. Het ventilatiesysteem is CO₂-gestuurd en afgestemd op daadwerkelijk gebruik. De combinatie van stadsverwarming en PV-panelen op het dak en op afstand draagt bij aan een energiezuinige exploitatie.
Circulariteit in SAWA is geen optelsom van maatregelen, maar structureel geïntegreerd in ontwerp en constructie. De open draagstructuur, demontabele vloeropbouw en materiaalkeuzes zijn gericht op een lange technische levensduur, functionele flexibiliteit en toekomstige herinzet van bouwcomponenten.
Biodiversiteit
De verdichting van Nederlandse steden gaat gepaard met verlies van leefgebied voor planten en dieren. Verstening, hittestress en wateroverlast zetten zowel het stedelijk ecosysteem als de leefkwaliteit onder druk. SAWA is ontworpen als onderdeel van het stedelijk ecosysteem van het Lloydkwartier — een gebouw dat deze ontwikkeling niet versterkt, maar corrigeert.
In plaats van groen toe te voegen als afwerking, is biodiversiteit integraal opgenomen in architectuur en detaillering. Verspreid over terrassen, balkons en het collectieve dek zijn circa 600 strekkende meter vaste plantenbakken geïntegreerd in het gebouw. De beplanting is zorgvuldig geselecteerd op basis van zonoriëntatie, hoogte en ecologische waarde. Inheemse soorten zorgen voor een jaarrond voedselaanbod en ondersteunen vogels, bijen, vlinders en andere insecten. Aan en in de gevels zijn 140 nestvoorzieningen opgenomen voor onder andere gierzwaluwen, vleermuizen en verschillende vogelsoorten. Het zogenoemde ‘bruine dak’ versterkt de ecologische continuïteit van de locatie en vergroot de kans op spontane vestiging van inheemse vegetatie.
Door deze maatregelen sluit SAWA aan op bestaande groene structuren in de wijk en draagt het bij aan verkoeling, waterbuffering en een gezonder leefklimaat — voor mens én dier.
Inclusiviteit
SAWA omvat 109 appartementen, variërend van circa 50 tot 170 m². Het woonprogramma bestaat uit koopwoningen, vrije sector huur en 50 middenhuurwoningen. Daarmee vormt middenhuur een substantieel onderdeel van het totale programma.
Deze mix is vanaf het begin een expliciet uitgangspunt geweest. In een binnenstedelijke context waar betaalbaarheid onder druk staat, is bewust gekozen voor een evenwichtige verdeling van woningtypen en prijsklassen. Hierdoor biedt SAWA ruimte aan verschillende inkomensgroepen binnen één gebouw.
NICE Developers heeft samen met belegger Focus on Impact de toewijzing van de huurwoningen zelf georganiseerd. Daarbij is bewust voorrang verleend aan mensen met een maatschappelijk beroep en aan doorstromers uit een sociale huurwoning. Van de 50 middenhuurwoningen zijn er 43 toegewezen aan huishoudens die werkzaam zijn in sectoren zoals zorg, onderwijs en veiligheid en/of een sociale huurwoning hebben achtergelaten.
Hiermee draagt SAWA niet alleen bij aan sociale menging binnen het gebouw, maar ook aan doorstroming binnen de Rotterdamse woningmarkt. Sociale inclusiviteit is daarmee niet alleen ruimtelijk en programmatisch verankerd, maar ook concreet doorvertaald in de manier waarop het gebouw in gebruik is genomen.
SAWA laat zien dat hoge stedelijke dichtheid, architectonische kwaliteit en een substantieel aandeel middenhuur samen gerealiseerd kunnen worden binnen een haalbare businesscase.
Community
SAWA is ontwikkeld in het hart van het Lloydkwartier als onderdeel van de wijk en niet als een autonoom woonblok. De plint bevat voorzieningen die bijdragen aan de levendigheid van de wijk, terwijl het collectieve dek op de eerste verdieping een groene verblijfsruimte vormt voor bewoners.
De woningen worden ontsloten via galerijen. Deze typologie is bewust gekozen om informele ontmoeting te stimuleren en sociale samenhang te versterken. De galerij fungeert daarmee niet alleen als verkeersruimte, maar als overgangszone tussen privé en collectief.
Naast de individuele woningen zijn verschillende gedeelde functies opgenomen, waaronder een gemeenschappelijke moestuin, deelmobiliteit en gedeelde werk- en gereedschapsruimte. Deze voorzieningen versterken de onderlinge verbondenheid tussen bewoners, dragen bij aan het tegengaan van eenzaamheid en beperken tegelijkertijd individueel ruimte- en materiaalgebruik.
Door ruimtelijke opzet, programmering en gebruik met elkaar te verbinden, krijgt het sociale aspect ook een duidelijke fysieke vertaling in het gebouw.
“Wij bouwen aan de stad met liefde voor de buurt en natuur. Pionieren op een duurzame, natuurvriendelijke en sociale manier. Wij ontwikkelen SAWA vanuit en voor de buurt. SAWA geeft iets terug aan de stad.”
Energieneutraal
SAWA is een installatie-arm gebouw, met een gezond binnenklimaat en mogelijkheden voor aanpassingen in de toekomst. De woningen zijn voorzien van kruisventilatie en temperatuur plus CO2 gestuurde ventilatiekleppen in de gevel.
SAWA is niet alleen het gezondste gebouw van Nederland, het is ook energieneutraal. Door ondermeer PV-panelen op de daken in combinatie met “zon op afstand”, duurzame stadsverwarming en overige duurzame maatregelen, heeft SAWA een EPC van 0 bereikt. Hiermee is SAWA als gebouw energieneutraal, zowel na realisatie als gedurende het bouwproces.
Na oplevering wekt SAWA zelf de energie op die het nodig heeft voor de gemeenschappelijke voorzieningen. De zonnepanelen op het dak voeden o.a. de lift, de verlichting op de galerijen én de elektrische deelauto’s en fietsen.
Maquette door Studio Faber
