transformatie van fabriek tot kantoorruimte

De kauwgomballenfabriek is een gebouwencomplex in Amsterdam uit de jaren vijftig, zestig en zeventig waar de Maple Leaf kauwgom werd gemaakt, die we allemaal wel eens gegeten hebben. Het grauwe, anonieme industrieterrein Ouder-Amstel / Spaklerweg – vlakbij het onderkomen van de Hells Angels en op loopafstand van de Bijlmer Bajes – is op eigen initiatief van de betrokken projectontwikkelaar Lingotto herontwikkeld tot vestigingslocatie voor creatieve bedrijven. Het ogenschijnlijk nietszeggende, lelijke en bonkige gebouw van dit fabriekscomplex is door Mei architects and planners als sleutelgebouw omarmd en nieuw leven ingeblazen. Het gebied is inmiddels een serieuze concurrent geworden van de NDSM-werf op Amsterdam-Noord. Mede door de activiteiten van Lingotto bruist de kauwgomballenfabriek nu. Onder andere Studio Bazaar, het radiostation Q-music en platenmaatschappij EMI hebben hier hun intrek genomen.

Het voormalige fabrieksgebouw bestond uit een kubusvorm van 30x30x30 meter. De gevel was overwegend gesloten en uitgevoerd in gewassen grindbeton. Aan één zijde werd het gebouw gekenmerkt door een zwarte koker waarin de lift en het trappenhuis zich bevonden. De oorspronkelijke ruimtes waar vroeger de kauwgomproductiemachines stonden waren 6 meter hoog, met paddenstoelkolommen, betonnen cassetteplafonds en enkele industriële insteekverdiepingen. Het geheel oogde als een brute, vergeten architectuur uit een periode die nog niet als monumentwaardig wordt gezien.

De vraag van de opdrachtgever was om het gebouwvolume te vergroten en bruikbaar te maken voor kantoorfuncties door daglicht en uitzicht toe te voegen. Het was een uitdaging om de expressiviteit van de bestaande betonklomp in tact te houden en geen concurrerende nieuwbouw toe te voegen.

In het ontwerp is bovenop op het gebouw een amorfe kap geplaatst die zich verenigt met de oude zwarte liftschacht. De kap is uitgevoerd in koperbruine staalplaatcassettes. Deze kleur past goed bij de bruingrijze tint van het gewassen grindbeton. Aan de straatzijdes zijn in de – bewust niet gereinigde – gevel expressieve erkers toegevoegd die niet alleen zorgen voor extra lichttoetreding, maar ook als ‘mijmerramen’ ruimte bieden voor creatieve denkmomenten. Om de plasticiteit van het beton goed naar voren te laten komen is het interieur geheel wit gehouden. Door de combinatie van hoogte, licht en plasticiteit zijn de ruimtes indrukwekkend geworden.

Naast de opbouw zijn er ook diverse buitenruimtes toegevoegd, waaronder een terras en een patio. De verfijnde detaillering van de nieuwe gevel – met krommingen – in combinatie met het brute industriële karakter van het oorspronkelijke bebouwing versterken en bevestigen elkaar.

De kauwgomballenfabriek stelt de discussie over hoe om te gaan met oude gebouwen op scherp. Door te zoeken naar de potentie van het gebouw en de nieuwe toevoegingen dienstbaar te laten zijn aan het bestaande, is er een heel nieuw gebouw ontstaan. De opgave van ‘optoppen en aandikken’ heeft hierdoor nieuwe betekenis gekregen.

Projectblad Kauwgomballenfabriek.pdf (5 MB) download